أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
147
قانون ( فارسى )
بزنند خلاصه مىتوانى از هرچه مخالف هضم شدن طعام است نشانى منشأ باد را بجوئى و خلاصه هرگاه سبب اين بادهاى ناسازگار را شناختى ، طرح رفع آنها را مىريزى ؛ بيمار را وادار به پرهيز از سبب مىكنى و طرز خوراك را تغيير مىدهى . فرق ميان باد شكم توليد شده از خلط سودائى و باد توليد شده از خلط تر مزاج ناپخته و كال در اين است كه باد توليد شده از مادهء سودائى خشك است و باد توليد شده از خلط رطوبى ، باد نمناك است . نشانى منشأ انواع بادهاى ديگر ، وجود خود بادها است كه خود را اعلام مىكنند . علاج اگر سبب بوجود آمدن باد شكم از اثر خوردن خوراك بادزاست دستور علاجش چنين است : 1 - خوراك بادزا نخورد و از آنچه تا حال خورده است دورى جويد . خوراكى را برگزيند كه بادزا نيست و در عين حال زودهضم است . 2 - تا اين رژيم را مراعات مىكند ، بايد بر بالشى كه آكندهاش گرمىبخش است - مثلا پر از پنبه است - دمر بخوابد و شكمش بر بالش قرار گيرد . « 1 » 3 - اگر سبب بادهاى شكم از اثر سردمزاجى و ناتوانى معده است ، علاجش : الف - داروها و غذاهايى است كه در باب سردمزاجى و ناتوانى معده ذكر شدهاند . ب - سطح معده را از خارج با روغنهايى بينداى كه داروهاى بادشكن در آنها پخته است . از قبيل : گياه ننه حوا ، انگدان رومى ، زيره . و اگر نياز به داروى قويتر بود ، برگ فيجن ، برز فيجن ، ثمر غار ، انگدان و سيساليوس ( نوعى ديگر از انگدان ) را در روغن غار يا روغن كرچك و امثال آن بپزند و بر معده مالند . ج - شايد اگر شبت را با روغن و يا چيزى در خاصيت شبت را در روغن آميزند و گردن را بدان مالش دهند كافى باشد و پس از آن مرهم بسيار تحليلبرنده از نوع مرهمى كه با حسل و شبت و خاكستر و آب مىسازند ، معده را مالش دهند . د - شايد نياز باشد كه بيمار به وسيلهء اين روغنها حقنه شود . و شايد نياز باشد كه زفت با مادهء حقنهاى مخلوط باشد . امّا اگر توليد باد شكم از اثر سردمزاجى معدهء همراه مادهء غليظ است ، نبايد داروهاى ذكر شده به كار روند . كه امكان دارد باد را بيشتر برانگيزند . بايد قبل از هر چيز مادهء سوء مزاج سرد را پاكسازى كنى آنگاه داروى تناولى يا گذاشتنى يا ماليدنى به كار برى . - اگر سوء مزاج سرد معده ساده و بدون ماده است يا ماده هست اما بسيار كم ، نگران مباش و از دارو استعمال كردن صرفنظر مكن ! بهترين داروى تناولى بادشكن و بسيار بهرهرسان عبارت است از :
--> ( 1 ) - اما بايد سقف محكم باشد ! ( م ) .